Het huidige wereldwijde voedselsysteem heeft de kringloop van boerenproducten onnatuurlijk groot gemaakt. Dat Friese koeien gevoed worden met Zuid-Amerikaanse soja, de kunstmest uit een energieverslindende fabriek komt en onze zuivel in poedervorm weer in Afrika gedumpt wordt, is natuurlijk niet hoe we het willen. Niet alleen ontwricht het wereldwijd economieën, het put onze aarde uit en het levert enorme verspillingen op. Alleen al van al die fossiele brandstoffen voor het vervoer. 

De oorzaak is helder. Het is de nietsontziende marktwerking waarbij telkens meer efficiency wordt geëist. Die boeren dwingt om tegen zo laag mogelijke kosten, zoveel mogelijk melk te produceren. Daardoor moeten ze elke centimeter weiland gebruiken en kopen ze steeds meer voer van buitenaf. Gevolgen zijn onder meer vermesting van het land, verzuring van de sloten en geen ruimte meer voor weidevogels. Zij moeten opgroeien zonder bescherming, met te weinig insecten en wormen om van te leven.   

De Fryske bewijst dat het anders kan. Want we helpen onze boeren over te stappen op natuurinclusieve landbouw. En dat principe is heel eenvoudig:  

Mest en veevoer van dichtbij halen of zelf produceren 
Het vee eet gras of restproducten van voedingsmiddelen bedrijven 
Alle mest wordt gebruikt op het eigen land 
Zo sluiten we steeds meer de kringloop 

De boeren van de Fryske doen dit al, of werken er naartoe. Want zomaar overstappen is niet makkelijk. Kunstmest geeft immers meer gras en het vinden van de juiste restproducten kost tijd. Maar toch doen ze het. Want ze geloven dat het anders moet. En door hun melk aan de Fryske te leveren, kunnen ze het zich permitteren.  

Applaus dus voor deze voorhoede. En aan alle andere boeren: sluit je aan! Word op een andere manier efficiënt. Op een manier waarbij ook de natuur wint.  

Want, zo geloven we bij de Fryske, de vraag is niet óf je natuurinclusief boer wordt, maar wanneer…